Resumo de la unua ĉapitro

Krom la prononco, tion ni sciu ĝisnune:

1. La substantivoj (esperante "-o vortoj"), adjektivoj (esperante "-a vortoj) kaj pronomoj havas deklinacion. Deklinacio estas ŝanĝon de vortaj finaĵoj sciigintaj sintaksan agadon, ekz. esperante "viro / viron".

Eurōpa / in Eurōpā

Hispania / in Hispaniā

īnsula magna / in īnsulā magnā

La prepozicio IN kun ABLATIVO indicas LOKO KIE io okazas.

Multaj vortoj finantaj per -a (deklinacio unua) havas ablativon per -ā (a longa).

Multaj vortoj finantaj per -us aŭ -um (deklinacio dua) havas ablativon per -ō (0 longa).

 

Aegyptus / in Aegyptō

fluvius magnus / in fluviō magnō

oppidum nagnum / in oppidō magnō

2. La substantivoj kaj la adjektivoj egalas laŭ ĝenro, nombro kaj kazo. Kazo estas ĉia formo de la vorto kies aro estas deklinacio.

La subjekto kaj la predikativo de la subjekto (aŭ kun "esti" = atributo) havas formon NOMINATIVAN.

La formoj -a, -us,-um estas NOMINATIVOJ ununombraj.

La nominativa multenombra formo de -a estas -ae.
La nominativa multenombra formo de -us estas -ī .
La nominativa multenombra formo de -um estas -a.

3. La verboj ŝanĝas laŭ persono kaj nombro (kaj laŭalie). La triapersona ununombra estanta formo de "esti" estas "est". Ĝia multenombro estas "sunt". La verbo kaj la subjekto akordas laŭ persono kaj nombro.

Insula est magna / insulae sunt magnae.
Fluvius est magnus / fluviī sunt magnī.
Oppidum est magnum / oppida sunt magna.

4. La vico de vortoj en la lingvo latina estas sufiĉe libera.

Aegyptus in Africā est = Aegyptus est in Africā
Multī fluviī sunt in Eurōpā = sunt  in Eurōpā multī fluviī = multī in Eurōpā  fluviī sunt = ktp.

5. Ne ekzistas artikolo: vocābulum = vorto / la vorto 

6. Neo ĝenerale fariĝas per la vorteto nōn.

Aegyptus in Asiā nōn est.

6. Vortoj:

fluvius - rivero

īnsula - insulo
oppidum - urbo, urbeto, urbeto fortikita
ōceanus - oceano
imperium - imperio
prōvincia - provinco
numerus - nombro, numero
littera - litero
vocābulum - vorto
capitulum - ĉapitro
syllaba - silabo
exemplum - ekzemplo
pēnsum - tasko
magnus - granda
parvus - malgranda
Graecus - Grekia, greko, grekana, grekano
Rōmānus - Romia, Roma, romana, romano
Latīnus - Latia, latina, latino
multus - multa
paucus - malmulta
ūnus - unu
duo - du
trēs - tri
sex - ses
mīlle - mil
prīmus - unua
secundus - dua
tertius - tria
est - li/ŝi/ĝi estas
sunt - ili estas
in - en
et - kaj
sed - sed
nōn - ne
quoque - ankaŭ
-ne? - ĉu...?
ubi? - kie?
num? - ĉu...?
quid? - kio?
grammatica - gramatiko
singularis - ununombro, ununobra
pluralis - multenombro, multenombra