La genitivo

La genitivo estas la formo de la substantivoj, adjektivoj kaj pronomoj kiun oni uzas por indiko de posedo aŭ de ĝenerala rilato. Oni povas do diri, ke ĝi funcias laŭadjektive.

Ĝi iome kielas la esperantan adjektivigon. 
 
Servī signifas "de la sklavo, sklava".

Servōrum signifas "de la sklavoj, sklava".

Finaĵoj de la 1ª kaj 2ª deklinacioj:

	Nominativo				Genitivo
	Ununombro		Multnombro		Ununombro		Multnombro
1ª dekl.	Puella	-A	puellae	-AE	Puellae	-AE	Puellārum	-ĀRVM
2ª dekl.	Servus	-VS	Servī	-Ī	Servum	-Ī	Servōs	-ŌRVM
	Oppidum	-VM	Oppida	-A	Oppidum	-Ī	Oppida	-ŌRVM

Ekzemploj: 

Villa puellārum magna est = la domo de la knabinoj.
Amīcus Aemiliae Rōmam venit = la amiko de Aemilia venas al Romo (Romon). 
Villae oppidī magnae sunt = la domoj de la urbo estas grandaj. 
Oppida Romanōrum multa sunt = la urboj de la Romanoj estas multaj.

Vortaro de la tria ĉapitro

Adjektivoj kaj verboj.

 

irātus / laetus / tristis: kolerplena / gaja / malgaja.

ceterī: la aliaj.

magnus / parvus: granda / malgranda.

meus / tuus: mia / via.

antīquus / novus: malnova / nova.

probus / improbus: bona (honesta) / malbona (malhonesta).

nōn: ne.

ridet: li / ŝi / ĝi ridas.

plorat: li / ŝi / ĝi ploras.

audit: li / ŝi / ĝi aŭdas.

videt: li / ŝi / ĝi vidas.
interrogat: li / ŝi / ĝi demandas.
respondet: li / ŝi / ĝi respondi.
pulsat: li / ŝi / ĝi frapas.
verberat: li / ŝi / ĝi vipi, frapegas.
vocat: li / ŝi / ĝi vokas.
venit: li / ŝi / ĝi venas.
dormit: li / ŝi / ĝi dormas.
est: li / ŝi / ĝi estas.

Vortaro kaj ekzercoj pri la dua ĉapitro

FAMILIA 

Tiu familio ĉefrolas ĉe la libro "Familia Romana".En familio estas ankaŭ la sklavaro, kiun oni distingas pro ĝiaj vestaĵoj, ĉar la neliberaj homoj ne povas uzi toga (vire) aŭ stola (virine). La sklavoj ne havas rajtojn, ili estas kiel aĵoj kaj ili apartenas tute al iliaj mastroj.

Familia romana laeta est, quia in pulchra villa habitat.

Enkliku por bilda pligrandigo

 

FAMILIA SIMPSON 

Ĉu ni konus ĉiujn tiujn erojn de la plej konata familio en la mondo?

Familia Simpson Romana non est, sed Americana. Graecum tamen nomen Homeri est! 

 

KLIKU ĈI TIE

NOVI AMICI ROMANI 

Jen novaj romanaj amikoj, niaj prauloj tutcerte. Legu atente kiel ili prezentiĝas, kaj pensu demandojn por la jenaj respondoj. Vi ne traduku, vi komprenu!

I. Pater Marciae est Marcus.
II. Dominus est Marcus.
III. Domina est Flavia.
IV. Caecilius est amicus Marci.
V. Duo liberi in familia sunt, Marcia Sextusque.
VI. Caecilius non est servus, sed dominus quoque Romanus.
VII. Flaviae.
VIII. Duo liberi sunt in familia Marci Flaviaeque.
IX. Duae feminae sunt in familia.
X. Parvus puer, filius Flaviae.
XI. Non, familia Marci et Flaviae non est parva, sed magna.
XII. Parva puella, filia Marci.
XIII. Stychus est Marci.
XIV. Liberorum duorum.
XV. Non Caecilii sed Marci.
XVI. Non ancilla, sed domina!
XVII. Servus bonus est Marci.
XVIII. Duorum liberorum est mater.
XIX. Vnus.
XX. Duo, servus Marci et serva Flaviae.

Amici quoque sunt nostri Marcus et familia Marci. Marcus dominus bonus est. Liberi Marci pulchri et boni sunt, puer parvus et puella parva. Uxor Marci est Flavia, mater Marciae Sextique. 

QVIS? QVAE? CVIVS? QVORVM? QVARVM? QVOT?...  (Kiu? Kies? Kiom?...)

Quis pridemandas la subjekton ununombran viran.
Quae pridemandas la subjekton unuombran virinan.
Cuius pridemandas "de kiu / kies" estas io. Estas ununombra kaj ĉiuĝenra.
Quorum pridemandas "de kiuj / kies"- Estas multenombra kaj nevirinĝenra.
Quarum pridemandas "de kiuj / kies". Estas multenombra kaj virinĝenra.
Quot pridemandas la kvanton.

KLIKU ĈI TIE EKZERCEN!
Facilis est lingua latina!

Resumo de la unua ĉapitro

Krom la prononco, tion ni sciu ĝisnune:

1. La substantivoj (esperante "-o vortoj"), adjektivoj (esperante "-a vortoj) kaj pronomoj havas deklinacion. Deklinacio estas ŝanĝon de vortaj finaĵoj sciigintaj sintaksan agadon, ekz. esperante "viro / viron".

Eurōpa / in Eurōpā

Hispania / in Hispaniā

īnsula magna / in īnsulā magnā

La prepozicio IN kun ABLATIVO indicas LOKO KIE io okazas.

Multaj vortoj finantaj per -a (deklinacio unua) havas ablativon per -ā (a longa).

Multaj vortoj finantaj per -us aŭ -um (deklinacio dua) havas ablativon per -ō (0 longa).

 

Aegyptus / in Aegyptō

fluvius magnus / in fluviō magnō

oppidum nagnum / in oppidō magnō

2. La substantivoj kaj la adjektivoj egalas laŭ ĝenro, nombro kaj kazo. Kazo estas ĉia formo de la vorto kies aro estas deklinacio.

La subjekto kaj la predikativo de la subjekto (aŭ kun "esti" = atributo) havas formon NOMINATIVAN.

La formoj -a, -us,-um estas NOMINATIVOJ ununombraj.

La nominativa multenombra formo de -a estas -ae.
La nominativa multenombra formo de -us estas -ī .
La nominativa multenombra formo de -um estas -a.

3. La verboj ŝanĝas laŭ persono kaj nombro (kaj laŭalie). La triapersona ununombra estanta formo de "esti" estas "est". Ĝia multenombro estas "sunt". La verbo kaj la subjekto akordas laŭ persono kaj nombro.

Insula est magna / insulae sunt magnae.
Fluvius est magnus / fluviī sunt magnī.
Oppidum est magnum / oppida sunt magna.

4. La vico de vortoj en la lingvo latina estas sufiĉe libera.

Aegyptus in Africā est = Aegyptus est in Africā
Multī fluviī sunt in Eurōpā = sunt  in Eurōpā multī fluviī = multī in Eurōpā  fluviī sunt = ktp.

5. Ne ekzistas artikolo: vocābulum = vorto / la vorto 

6. Neo ĝenerale fariĝas per la vorteto nōn.

Aegyptus in Asiā nōn est.

6. Vortoj:

fluvius - rivero

īnsula - insulo
oppidum - urbo, urbeto, urbeto fortikita
ōceanus - oceano
imperium - imperio
prōvincia - provinco
numerus - nombro, numero
littera - litero
vocābulum - vorto
capitulum - ĉapitro
syllaba - silabo
exemplum - ekzemplo
pēnsum - tasko
magnus - granda
parvus - malgranda
Graecus - Grekia, greko, grekana, grekano
Rōmānus - Romia, Roma, romana, romano
Latīnus - Latia, latina, latino
multus - multa
paucus - malmulta
ūnus - unu
duo - du
trēs - tri
sex - ses
mīlle - mil
prīmus - unua
secundus - dua
tertius - tria
est - li/ŝi/ĝi estas
sunt - ili estas
in - en
et - kaj
sed - sed
nōn - ne
quoque - ankaŭ
-ne? - ĉu...?
ubi? - kie?
num? - ĉu...?
quid? - kio?
grammatica - gramatiko
singularis - ununombro, ununobra
pluralis - multenombro, multenombra